Planowanie finansowe i emerytury – finanse osobiste i bezpieczeństwo życia

Starsza para siedzi razem na kanapie w domowym wnętrzu.

Przez lata odkładamy pieniądze, staramy się budować poczucie bezpieczeństwa z myślą o przyszłości. W pewnym momencie pojawia się jednak pytanie: jak korzystać z oszczędności, by faktycznie wspierały życie na emeryturze? To właśnie od niego zaczyna się świadome planowanie finansów po zakończeniu aktywności zawodowej.

Po latach troski przede wszystkim o dzieci, pracę i codzienne obowiązki pojawia się nowe wyzwanie: nauczyć się korzystać z tego, co udało się przez lata zbudować. Moment, w którym dzieci wyprowadzają się z domu, a codzienna rutyna zaczyna się zmieniać, to nie tylko więcej czasu dla siebie. To także moment, by na nowo poukładać swoje priorytety i zastanowić się, jak najlepiej wykorzystać czas, energię i środki, którymi dysponujemy. Nie chodzi tylko o to, by odkładać na później, ale też po to, by pomagały lepiej żyć na co dzień.

Co zrobić z pieniędzmi, kiedy nie trzeba już udowadniać sobie, że potrafi się oszczędzać? W całej Europie coraz więcej osób niż jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu wchodzi dziś w etap, w którym ważne staje się nie tylko gromadzenie majątku, ale także świadome korzystanie z niego, jednak często bez jasno określonego planu. W efekcie wiele osób posiada więcej niż faktycznie wykorzystuje w codziennym życiu.

Już w 2025 roku ponad jedna piąta Europejczyków miała 65 lub więcej lat, a średnia długość życia stale rośnie¹. To nie jest krótki moment przejściowy, lecz etap życia trwający często całe dekady. W tym czasie oszczędności, majątek i codzienne wydatki wymagają aktywnego planowania, zapewniającego nie tylko bezpieczeństwo finansowe, ale również komfort i jakość życia.

Kiedy to, co posiadamy, przestaje odpowiadać codziennym potrzebom

W całej Europie poczucie finansowej stabilności przez lata opierało się przede wszystkim na posiadaniu nieruchomości². Około 68% Europejczyków mieszka we własnych domach lub mieszkaniach, a dla starszych gospodarstw domowych to często najważniejsza część majątku, co potwierdzają dane Europejskiego Banku Centralnego³.

Jednak koncentracja majątku w nieruchomości nie zawsze odpowiada potrzebom późniejszego etapu życia. Rodzinny dom może z czasem stać się niepraktyczny: część pomieszczeń przestaje być używana, ale koszty utrzymania pozostają bez zmian. Dane Eurostatu dotyczące mieszkań i domów większych niż potrzeby ich mieszkańców pokazują, że wiele osób starszych nadal mieszka w nieruchomościach, które po wyprowadzeniu się dzieci oferują więcej przestrzeni, niż wymaga tego ich obecne gospodarstwo domowe. Nie oznacza to oczywiście, że taki dom nie jest dostosowany do potrzeb związanych z wiekiem. Skłania jednak do zadania praktycznego pytania: czy dostępna przestrzeń, koszty i obowiązki związane z utrzymaniem domu oraz jego funkcjonalność nadal odpowiadają potrzebom mieszkańców.

Jednocześnie dane europejskie pokazują, że późniejsze lata życia coraz częściej są postrzegane jako czas przeznaczony na rozwój, naukę i nowe doświadczenia. Według Eurostatu osoby w wieku 65 lat i więcej deklarują najwyższy poziom zadowolenia z ilości czasu wolnego w Unii Europejskiej. Z kolei dane dotyczące uczenia się dorosłych pokazują, że udział osób w wieku 55–64 lata w edukacji i szkoleniach niemal się podwoił, osiągając 35,4% w 2022 roku. Dane dotyczące turystyki również potwierdzają, że starsi Europejczycy pozostają aktywnymi uczestnikami rynku podróży. W 2022 roku osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły 18% wszystkich uczestników turystyki w Unii Europejskiej.

Wraz ze zmianą potrzeb i priorytetów coraz większe znaczenie ma już nie samo posiadanie oszczędności, ale to, czy pomagają one realizować styl życia, którego oczekujemy na tym etapie.

W praktyce oznacza to spojrzenie na kwestie mieszkaniowe, płynność finansową i stałe wydatki jako na elementy jednego planu. Może to obejmować na przykład:

ocenę, czy obecne miejsce zamieszkania nadal odpowiada codziennym potrzebom;
ograniczenie kosztów związanych z utrzymaniem przestrzeni, która nie jest już w pełni wykorzystywana;
przeznaczenie części tych środków na podróże, rozwój, zdrowie lub usługi wspierające codzienne funkcjonowanie.

Czas zmienia sposób myślenia o pieniądzach

Z biegiem lat zmienia się nie tylko nasza sytuacja życiowa, ale także sposób, w jaki patrzymy na pieniądze. W Europie, wydłużająca się średnia długość życia, sprawiła, że czas po zakończeniu pracy zawodowej przestał być krótkim etapem. Emerytura wymaga dziś zatem nie tylko oszczędności, ale również świadomego i długofalowego planowania wydatków.

Widać to w codziennych wyborach. Dane Eurostatu pokazują, że osoby w wieku od 55 do 74 lat coraz częściej interesują się edukacją i rozwojem. Europejska Komisja Turystyki zwraca z kolei uwagę na rosnącą popularność dłuższych wyjazdów i spokojniejszego sposobu podróżowania⁴.

Jednocześnie jak wynika z danych Europejskiego Banku Centralnego poziom oszczędności w Europie nadal pozostaje stosunkowo wysoki⁵.

To napięcie między gotowością do korzystania z życia a ostrożnością finansową prowadzi do bardzo konkretnego pytania: jak korzystać z pieniędzy po 60. roku życia, by zachować równowagę między przyjemnością dziś a poczuciem stabilności jutro?

Na co naprawdę przeznaczamy pieniądze?

Zmiana staje się widoczna również w codziennych wydatkach. W całej Europie znaczną część domowych budżetów nadal pochłaniają stałe koszty, takie jak mieszkanie, rachunki czy podstawowe usługi. To one w dużej mierze kształtują finansową codzienność, niezależnie od etapu życia.

Równocześnie wiele wydatków pozostaje z nami wyłącznie z przyzwyczajenia. Abonamenty, subskrypcje czy inne cykliczne opłaty za usługi, z których nie zawsze faktycznie korzystamy.

Przygotowana przez Komisję Europejską Tablica wyników sytuacji konsumentów (2024) pokazuje, że coraz więcej osób uważnie przygląda się swoim wydatkom⁶. Samo kontrolowanie budżetu jednak to za mało.

Prawdziwa zmiana zaczyna się wtedy, gdy zaczynamy świadomie decydować o wydatkach. W praktyce oznacza to:

rozpoznanie wydatków, które wciąż są naprawdę potrzebne;
rezygnację z tych, które nie odpowiadają już obecnemu etapowi życia;
przeznaczenie części budżetu na rzeczy dodatkowe, np. rozwój, podróżowanie.

Warto więc zastanowić się, które wydatki nadal odpowiadają naszemu aktualnemu życiu, a które można lepiej dopasować do obecnych potrzeb.

Polska: planowanie finansów jeszcze przed emeryturą

W Polsce świadome planowanie finansów często zaczyna się jeszcze przed przejściem na emeryturę. Dla wielu osób po pięćdziesiątce i po sześćdziesiątce etap „pustego gniazda” już się zaczął, ale odpowiedzialność finansowa wcale się nie skończyła. Choć dzieci usamodzielniają się, nadal mogą potrzebować wsparcia przy zakupie mieszkania, studiach, opiece nad wnukami czy codziennych wydatkach.

Dlatego w Polsce planowanie wydatków po pięćdziesiątce nie może opierać się wyłącznie na myśleniu o przyjemnościach czy realizacji pasji. Znacznie częściej chodzi o znalezienie poczucia stabilności i spokoju na etapie życia, w którym nadal łączy się obowiązki zawodowe, wsparcie rodziny i troskę o przyszłe potrzeby zdrowotne.

Ostrożne podejście do finansów

Sytuacja finansowa polskich gospodarstw domowych poprawiła się wprawdzie w porównaniu z 2023 rokiem, między innymi dzięki wzrostowi wynagrodzeń i niższej presji inflacyjnej, jednak w domowych budżetach nadal widoczna jest ostrożność po ostatnim wzroście kosztów życia (Główny Urząd Statystyczny, Badanie budżetów gospodarstw domowych, 2024)⁷.

Takie podejście widać we wszystkich pokoleniach. W badaniu Credit Agricole z 2025 roku aż 71% respondentów wskazało, że oszczędności dają im przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa na wypadek większych, nieprzewidzianych wydatków. Jednocześnie dla osób starszych oszczędzanie oznacza również możliwość pozwolenia sobie na drobne spontaniczne wydatki czy spotkania towarzyskie poza domem (Credit Agricole, 2025)⁸.

To ważna obserwacja: w Polsce nawet myślenie o przyjemnościach często zaczyna się od potrzeby bezpieczeństwa.

Dla osoby w wieku 50–60 lat może to oznaczać:

sprawdzenie, czy bieżące wydatki pozwalają nadal odkładać środki np. na przyszłe koszty leczenia;
zbudowanie finansowej poduszki bezpieczeństwa przed przejściem na emeryturę;
wspieranie dzieci bez uszczerbku dla własnej stabilności finansowej w późniejszych latach życia;
korzystanie z oszczędności i rozwiązań ubezpieczeniowych, dzięki którym można liczyć na wsparcie finansowe w przypadku trudnych i niespodziewanych sytuacji życiowych.

Gdy oszczędzanie to nie wszystko

Planowanie finansów z myślą o przyszłości coraz częściej obejmuje nie tylko oszczędzanie, ale również poszukiwanie rozwiązań, które pozwalają łączyć budowanie kapitału z przygotowaniem na nieprzewidziane sytuacje. Jednym z nich może być ubezpieczenie na życie z komponentem inwestycyjnym, takie jak „Generali, z myślą o finansach” *.

Ten produkt umożliwia regularne odkładanie środków i ich inwestowanie zgodnie z indywidualnymi preferencjami, a jednocześnie pozwala zyskać ochronę ubezpieczeniową na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak np. poważne zachorowanie. Dzięki temu może stanowić jeden z elementów długofalowego planowania finansowego dla osób, które chcą budować kapitał z myślą o przyszłości, nie rezygnując przy tym z poczucia bezpieczeństwa.

Demografia, emerytury i wzajemne wsparcie w rodzinie

Potrzebę takiego planowania wzmacnia również sytuacja demograficzna i gospodarcza w Polsce.

OECD zwraca uwagę, że polskie społeczeństwo szybko się starzeje, a zapewnienie odpowiedniego poziomu przyszłych emerytur pozostaje jednym z ważnych wyzwań. W raporcie Badania gospodarcze OECD: Polska 2025 wskazano także na utrzymujące się ryzyko inflacyjne oraz rosnące potrzeby w zakresie wydatków publicznych, między innymi na ochronę zdrowia i wsparcie społeczne (Badania gospodarcze OECD: Polska, 2025)⁹.

Jednocześnie późniejsze usamodzielnianie się młodych dorosłych sprawia, że finanse wielu rodzin pozostają ze sobą silnie powiązane. Aż 39% Polaków w wieku 25-34 lat, którzy nie pozostają w związku małżeńskim, nadal mieszka z rodzicami. Wśród najczęściej wskazywanych powodów są trudna sytuacja mieszkaniowa, niższe koszty życia i niewystarczające dochody (CBOS, 2025)¹⁰.

Świadome planowanie finansów w Polsce

W tym kontekście planowanie finansów staje się bardzo praktycznym zadaniem: trzeba zdecydować, jaka część pieniędzy może dziś wspierać dzieci i wnuki, jaka powinna pozostać zabezpieczeniem na przyszłe wydatki zdrowotne czy skutki inflacji, a jaką można przeznaczyć na małe, ale ważne dla codziennego życia potrzeby i przyjemności.

W Polsce dobrostan finansowy nie oznacza wyłącznie swobody korzystania z życia. To także możliwość wspierania innych bez zaniedbywania troski o własną przyszłość.

Zmiana rzadko zaczyna się od jednej dużej decyzji

W wielu przypadkach możliwości zmiany są już ukryte w tym, co posiadamy - oraz w tym, na co regularnie wydajemy pieniądze. Dobrym przykładem jest mieszkanie: dla większości gospodarstw domowych to jednocześnie największy koszt i największy potencjał do realnej poprawy sytuacji finansowej. Europejska Agencja Środowiska zwraca uwagę, że inwestycje w efektywność energetyczną mogą znacząco obniżyć stałe, powtarzalne wydatki¹¹.

Takie zmiany rzadko jednak następują od razu. Najczęściej są efektem małych decyzji podejmowanych stopniowo, takich jak:

przeprowadzka do mniejszego mieszkania lub bliżej usług potrzebnych na co dzień;
ograniczenie kosztów związanych z utrzymaniem tych elementów majątku, z których już właściwie nie korzystamy;
rezygnacja z abonamentów i usług, które przestały być potrzebne.

Nie chodzi tu o gwałtowne zmiany czy rewolucję w codziennym życiu. To raczej stopniowe porządkowanie wydatków i zasobów tak, by lepiej odpowiadały obecnym potrzebom i dawały większą swobodę w przyszłości.

Właśnie wtedy kontrola nad finansami przestaje oznaczać wyłącznie oszczędzanie. Zaczyna chodzić o świadome wykorzystywanie posiadanych środków w sposób dopasowany do tego, jak naprawdę chcemy żyć.

Bezpieczeństwo finansowe i jakość życia mogą iść w parze

W pewnym momencie przestajemy zastanawiać się, czy posiadamy wystarczającą ilość pieniędzy. Coraz ważniejsze staje się to, jak z nich korzystamy. Dane Eurostatu pokazują, że starsi Europejczycy odczuwają mniejszą presję finansową niż młodsze pokolenia. Podstawowe poczucie bezpieczeństwa finansowego zostało już osiągnięte. Coraz ważniejsze staje się więc pytanie, jak najlepiej wykorzystać zgromadzone oszczędności.

OECD zwraca uwagę, że dobrostan finansowy coraz częściej zależy od tego, czy potrafimy dopasować sposób korzystania z pieniędzy do tego, co na danym etapie życia jest naprawdę ważne – zdrowia, niezależności, relacji z innymi czy możliwości dalszego rozwoju¹².

Właśnie na tym polega świadome planowanie finansów: na takim zarządzaniu oszczędnościami i wydatkami, by odpowiadały naszym obecnym potrzebom i priorytetom.

Kiedy wydawanie pieniędzy zaczyna mieć sens

Dla wielu osób to właśnie ten moment jest najtrudniejszy. Wydawanie pieniędzy po latach oszczędzania nadal może budzić poczucie straty. W rzeczywistości nie musi ono jednak oznaczać rezygnacji z tego, co udało się przez lata zbudować.

Chodzi raczej o przejście od samego odkładania pieniędzy do świadomego korzystania z nich. Dzięki temu zgromadzone środki zaczynają służyć temu, co na danym etapie życia jest naprawdę ważne.

W praktyce pomocne mogą być między innymi:

doradztwo finansowe pomagające podejmować decyzje dotyczące majątku i przyszłych wydatków;
narzędzia ułatwiające planowanie dochodów i korzystania z oszczędności po przejściu na emeryturę;
usługi zdrowotne i opiekuńcze pozwalające dłużej zachować samodzielność;
programy pomagające utrzymać aktywny styl życia i codzienny dobrostan.

W czasach, gdy żyjemy coraz dłużej, stabilność finansowa nie oznacza już wyłącznie ochrony zgromadzonych środków. Coraz większe znaczenie ma świadome korzystanie z nich, stopniowo, w zgodzie z własnymi potrzebami i priorytetami.

Bo z czasem najważniejsze przestaje być to, ile udało się zgromadzić. Coraz większe znaczenie ma to, na ile posiadane środki pozwalają żyć w sposób zgodny z własnymi potrzebami, wartościami i planami.

* Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie reklamowy i informacyjny oraz nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Żadne z niniejszych informacji nie stanowią doradztwa inwestycyjnego ani rekomendacji, w tym inwestycyjnych lub podatkowych. Przedstawione informacje nie stanowią pełnego obrazu funkcjonowania przedstawionego produktu i mają charakter wyłącznie przykładowy. Szczegółowe warunki umowy oraz koszty i ryzyka z nimi związane, a także zasady działania i strategii inwestycyjnej ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych określone są w Ogólnych Warunkach Umowy ubezpieczenia „Generali, z myślą o finansach”, przekazywanych Klientowi przed zawarciem umowy, dostępnych na www.generali.pl. Ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe nie gwarantują osiągnięcia założonego celu inwestycyjnego ani określonego wyniku inwestycyjnego. Oszczędzający powinien mieć świadomość ryzyka związanego z inwestycją w ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe, w tym braku ochrony wpłaconego kapitału lub ryzyka utraty części lub całości wpłaconych środków.

Generali Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. będące częścią Grupy Generali, uwzględnia ryzyka dla zrównoważonego rozwoju w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych, jednakże produkt „Generali, z myślą o finansach” nie jest uznawany za promujący aspekt środowiskowy lub społeczny albo mający na celu zrównoważone inwestycje.